Ερευνητική ομάδα

Study principal investigator: Dr Μαρία Τζουβαλά

Study co-ordinator: Dr Ειρήνη Ζαχαροπούλου, Μ. Κατσαρός

Study participants: Ερευνητές από Νοσοκομεία της Ελλάδας με κέντρα ΙΦΝΕ που εχουν την γνώση και εμπειρία στο IUS και θα ανταποκριθούν στην πρόσκληση

Εισαγωγή

Η οξεία βαριά ελκώδης κολίτιδα (Acute Severe Ulcerative Colitis, ASUC) αποτελεί μια από τις πιο απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές της ελκώδους κολίτιδας, με σημαντική νοσηρότητα και θνητότητα. Περίπου το 25% των ασθενών με ελκώδη κολίτιδα (UC) θα εμφανίσουν οξεία βαριά ελκώδη κολίτιδα (ASUC) τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους [1].

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νόσου Crohn και Κολίτιδας (ECCO) και της Αμερικανικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας (AGA) συστήνουν αντικειμενική εκτίμηση της ανταπόκρισης μετά από 3–5 ημέρες θεραπείας. Εάν η αρχική ανταπόκριση είναι ανεπαρκής, απαιτείται αλλαγή θεραπείας προς «θεραπεία διάσωσης» με infliximab (IFX) ή κυκλοσπορίνη. Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι η αποφυγή επείγουσας κολεκτομής [2].

Παρά τις εξελίξεις στη φαρμακευτική και βιολογική θεραπεία, παραμένει κρίσιμη η ανάγκη για έγκαιρη αναγνώριση των ασθενών που δεν θα ανταποκριθούν στα κορτικοστεροειδή και θα χρειαστούν θεραπεία διάσωσης με βιολογικούς παράγοντες ή/και χειρουργική παρέμβαση.

Δεν υπάρχουν αξιόπιστοι βιοδείκτες για την εκτίμηση της βαρύτητας της νόσου,  και η ενδοσκόπηση συνοδεύεται από περιορισμούς, όπως ο επεμβατικός χαρακτήρας, η ανάγκη για προετοιμασία και η πιθανή επιβάρυνση σε ασθενείς με βαριά κλινική εικόνα. Το υπερηχογράφημα εντέρου (Intestinal Ultrasound, IUS) αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια ως μια μη επεμβατική, αξιόπιστη και επαναλήψιμη απεικονιστική μέθοδος, με αυξανόμενα δεδομένα που υποστηρίζουν τη χρησιμότητά του στην αξιολόγηση της φλεγμονώδους δραστηριότητας σε ασθενείς με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου [3-5].

Ωστόσο, η προγνωστική αξία του IUS ειδικά στο πλαίσιο της ASUC δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς και τα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα.

Σκοπός

Σκοπός είναι η μελέτη της προγνωστικής αξίας των υπερηχογραφικών χαρακτηριστικών σε νοσηλευόμενους ασθενείς με ASUC σε σχέση με την έκβαση νόσου.

Σχεδιασμός Μελέτης

Πρόκειται για μη παρεμβατική, πολυκεντρική μελέτη όπου θα μελετηθούν νοσηλευόμενοι ασθενείς με ASUC με IUS κατά την εισαγωγή και εντός 48±24 ωρών από την εισαγωγή.

 Κριτήρια ένταξης:

1. Οι ασθενείς θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια της ASUC κατά Truelove and Witts
2. Να έχει αποκλειστεί CMV κολίτιδα και C. Difficile κολίτιδα
3. Να συμφωνούν στην προοπτική ή αναδρομική καταγραφή των δεδομένων τους.

Θα καταγραφούν τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των ασθενών, η ανταπόκριση στα κορτικοστεροειδή, και η εκβαση κατά τη νοσηλεία και στους 12 μήνες παρακολούθησης.

Συγκεκριμένα ως έκβαση κατά τη νοσηλεία ορίζεται: εξιτηριο με κορτικοστεροειδη, ανταποκριση σε θεραπεια διασωσης, χειρουργειο θανατος.

Έκβαση κατά την παρακολούθηση 12 μήνες ορίζεται: tapering στεροειδων και συνεχιση baseline θεραπειας, έναρξη ή συνέχιση βιολογικής θεραπείας, χειρουργειο, θανατος

Η ανταπόκριση στα κορτικοστεροειδή ορίζεται σύμφωνα με τα κριτήρια της Οξφόρδης (Travis crietria) [6].

Όσο αφορά στα υπερηχογραφικά χαρακτηριστικά, θα εκτιμηθούν το πάχος τοιχώματος (BWT), το τροποποιημένο Limberg σκορ (mLimberg), η απώλεια της διαστρωμάτωσης στο αριστερό (LC), εγκάρσιο (TC) και δεξιό(RC) κόλον, καθώς και η παρουσία υπερτροφίας μεσεντερίου, λεμφαδένων, ελεύθερου υγρού και ενδοτοιχωματικού αέρα και θα υπολογιστούν και τα υπερηχογραφικά κριτήρια του Μιλάνου.

 Η πρόσκληση θα αφορά όλα τα νοσοκομεία της χώρας που έχουν τη δυνατότητα διενέργειας IUS.

 Επισυνάπτεται φύλλο excel με τα δεδομένα προς καταγραφή.

 Η μελέτη θα λάβει έγκριση από το Επιστημονικό Συμβούλιο στο Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας Πειραιά «Αγ. Παντελεήμων». Δεν απαιτείται χρηματικό κόστος για την πραγματοποίηση της μελέτης.

Βιβλιογραφία

1. Dinesen LC, Walsh AJ, Protic MN, et al. The pattern and outcome of acute severe colitis. J Crohns Colitis 2010;4:431–7. doi:10.1016/j. crohns.2010.02.001.
2. Spinelli A, Bonovas S, Burisch J, Kucharzik T, Adamina M, Annese V, Bachmann O, Bettenworth D, Chaparro M, Czuber-Dochan W, Eder P, Ellul P, Fidalgo C, Fiorino G, Gionchetti P, Gisbert JP, Gordon H, Hedin C, Holubar S, Iacucci M, Karmiris K, Katsanos K, Kopylov U, Lakatos PL, Lytras T, Lyutakov I, Noor N, Pellino G, Piovani D, Savarino E, Selvaggi F, Verstockt B, Doherty G, Raine T, Panis Y. ECCO Guidelines on Therapeutics in Ulcerative Colitis: Surgical Treatment. J Crohns Colitis. 2022 Feb 23;16(2):179-189. doi: 10.1093/ecco-jcc/jjab177. PMID: 34635910.
3. Ilvemark JFKF, Wilkens R, Thielsen P, Dige A, Boysen T, Brynskov J, Bjerrum JT, Seidelin JB. Early Intestinal Ultrasound Predicts Intravenous Corticosteroid Response in Hospitalised Patients With Severe Ulcerative Colitis. J Crohns Colitis. 2022 Nov 23;16(11):1725-1734. doi: 10.1093/ecco-jcc/jjac083. PMID: 35695823.
4. Y K An, R Fernandes, N Lindsay, E Khoo, H Pham, K F Wong, L Thin, T Goodsall, R V Bryant, E Wright, R Smith, A Friedman, J Begun, Gastroenterology Network of Intestinal Ultrasound (GENIUS), P614 Reduction of bowel wall thickness and doppler signals as early as 36 hours predicts corticosteroid response in a multi-centre prospective cohort of Acute Severe Ulcerative Colitis: USUC Study including the GENIUS cohort, Journal of Crohn's and Colitis, Volume 17, Issue Supplement_1, February 2023, Pages i743–i744, https://doi.org/10.1093/ecco-jcc/jjac190.0744
5. Allocca M, Dell'Avalle C, Craviotto V, Furfaro F, Zilli A, D'Amico F, Bonovas S, Peyrin-Biroulet L, Fiorino G, Danese S. Predictive value of Milan ultrasound criteria in ulcerative colitis: A prospective observational cohort study. United European Gastroenterol J. 2022 Mar;10(2):190-197. doi: 10.1002/ueg2.12206. Epub 2022 Mar 1. PMID: 35233934; PMCID: PMC8911545.
6. Travis SP, Farrant JM, Ricketts C, Nolan DJ, Mortensen NM, Kettlewell MG, Jewell DP. Predicting outcome in severe ulcerative colitis. Gut. 1996 Jun;38(6):905-10. doi: 10.1136/gut.38.6.905. PMID: 8984031; PMCID: PMC1383200.