Ελληνική Ομάδα Μελέτης

Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου

Τι είναι τα ΙΦΝΕ

Τι είναι τα ΙΦΝΕ;
Οι Ιδιοπαθείς Φλεγμονώδης Νόσοι του Εντέρου (ΙΦΝΕ), δηλαδή η Eλκώδης Kολίτις και η νόσος του Crohn είναι νοσήματα που προκαλούν μια χρόνια και ειδική φλεγμονή, μόνο στο παχύ έντερο η πρώτη και σε ολόκληρο το πεπτικό σύστημα η δεύτερη.
Η αιτιολογία τους δεν είναι γνωστή. Οι έρευνες έχουν δείξει ότι τα νοσήματα αυτά σχετίζονται με διαταραχές του αυτοάνοσου συστήματος που προστατεύει τον οργανισμό από λοιμώξεις, από ιούς ή μικρόβια.
Είναι επίσης γνωστό ότι τα ΙΦΝΕ δεν μεταδίδονται από άτομο σε άτομο, όμως υπάρχει γενετική προδιάθεση (κληρονομικότητα) για την εμφάνιση ΙΦΝΕ και 10-30% των ασθενών με ΙΦΝΕ έχουν συγγενείς που πάσχουν από ελκώδη κολίτιδα ή νόσο Crohn. Το 2001 διαπιστώθηκε ότι ασθενείς με νόσο Crohn έχουν σε διπλάσια συχνότητα από το γενικό πληθυσμό το γόνο Nod2, που θεωρείται ότι σχετίζεται κυρίως με νόσο Crohn με εντόπιση στον τελικό ειλεό. Περιβαλλοντικοί επίσης παράγοντες σχετίζονται με τα ΙΦΝΕ, όπως η διαβίωση σε ανεπτυγμένες χώρες, υψηλό κοινωνικό εισόδημα και κάπνισμα.
Πόσο συχνά είναι τα ΙΦΝΕ;
Η ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn δεν είναι πολύ συχνά, αλλά ούτε σπάνια νοσήματα. Όλες οι επιδημιολογικές μελέτες δείχνουν ότι απαντούν συχνότερα στις ανεπτυγμένες από τις αναπτυσσόμενες χώρες.Η επίπτωση των ΙΦΝΕ, δηλαδή ο αριθμός ατόμων που θα εμφανίσουν τη νόσο σε διάστημα ενός έτους και ο επιπολασμός, ο συνολικός δηλαδήαριθμός των ατόμων που νοσούν σε δεδομένη στιγμή, στις βιομηχανοποιημένες χώρες τηςΔύσηςείναι για μεν την ελκώδη κολίτιδα 2-6 περιπτώσεις4 ανά 100.000 πληθυσμού και 60-100περιπτώσειςανά 100.000 πληθυσμού αντίστοιχα, ενώ για τηνόσο του Crohn 5 ανά 100.000 και 50 ανά 100.000πληθυσμού, αντίστοιχα. Στις ΗΠΑ υπολογίζεται ότιπλέον του ενός εκατομμυρίουατόμων πάσχουναπό ελκώδη κολίτιδα ή νόσο του Crohn. Οι αριθμοίαυτοί είναι σημαντικά χαμηλότεροι στις αναπτυσσόμενες και υποανάπτυκτες χώρες. Στη χώρα μας δεν υπάρχουν ακριβή πανελλαδικά δεδομένα που να αφορούν το σύνολο του πληθυσμού, δεδομένα όμως από την Ήπειρο και την Κρήτη δείχνουν μικρότερη για την ελκώδη κολίτιδα και ίση για τη νόσο του Crohn επίπτωση και επιπολασμό με τις
ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ
Στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ η συχνότητα της ελκώδους κολίτιδα είναι 10-12 νέα περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το χρόνο και της νόσου Crohn 6-8 νέα περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το χρόνο. Στην Ελλάδα επιδημιολογικές μελέτες που έγιναν από τον συγγραφέα και τους συνεργάτες του στη Θεσσαλία, αλλά και από άλλους Έλληνες ερευνητές σε Κρήτη και Ήπειρο έδειξαν ότι η συχνότητα της ελκώδους κολίτιδας είναι ίδια με εκείνη της Ευρώπης, αλλά της νόσου Crohn είναι κατά τι μικρότερη.
Ποια είναι τα συμπτώματα της ελκώδους κολίτιδας;
Η ελκώδης κολίτιδα προσβάλλει μόνο το παχύ έντερο προκαλώντας φλεγμονή του βλεννογόνου. Η νόσος συχνότερα προσβάλλει το ορθό ή και το σιγμοειδές (περιορισμένη κολίτιδα) και σπανιότερα όλο το παχύ έντερο.
Η περιορισμένη νόσος εκδηλώνεται με αίμα στις κενώσεις, που συνήθως αυξάνουν σε αριθμό από 1-2 σε 3-5 τη μέρα. Τα κόπρανα μπορεί να είναι σχηματισμένα ή και διαρροϊκά. Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν τεινεσμό, δηλαδή αίσθημα ατελούς κένωσης του εντέρου και πηγαίνουν στην τουαλέτα και αποβάλλουν μικρή ποσότητα αιματηρής βλέννας.
Στην εκτεταμένη νόσο ο ασθενής έχει πολλές (6-10) αιματηρές διάρροιες ακόμα και τη νύκτα. Πολλοί ασθενείς παρουσιάζουν πυρετό, ανορεξία, αναιμία και απώλεια σωματικού βάρους.
Ποια είναι τα συμπτώματα της νόσου Crohn;
Η νόσος Crohn μπορεί να προσβάλλει οποιοδήποτε τμήμα του πεπτικού σωλήνα, από το στόμα μέχρι τον πρωκτό. Συχνότερα προσβάλλεται ο τελικός ειλεός (τελικό τμήμα του λεπτού εντέρου) και το παχύ έντερο ή μόνο το παχύ έντερο ή τέλος σπανιότερα ο πρωκτός με τη δημιουργία συριγγίων. Στις περιοχές που προσβάλλονται, η φλεγμονή εκτείνεται σε όλο το πάχος του τοιχώματος του εντέρου και προκαλεί στένωση, ιδιαίτερα στον τελικό ειλεό.
Οι κλινικές εκδηλώσεις της νόσου μπορεί να είναι ήπιες ή σοβαρές, εκδηλώνονται με εξάρσεις και υφέσεις και περιλαμβάνουν διάρροιες, κολικοειδείς πόνους, πυρετό, αναιμία, ανορεξία, απώλεια σωματικού βάρους.
Πως γίνεται η διάγνωση των ΙΦΝΕ;
Στην ελκώδη κολίτιδα πρέπει να γίνει κολονοσκόπηση και βιοψίες από πάσχουσες περιοχές του βλεννογόνου. Η ιστολογική εξέταση των βιοψιών βεβαιώνει τη διάγνωση.
Στη νόσο Crohn πρέπει να γίνει κολονοσκόπηση με ειλεοσκόπηση και βιοψίες από τις βλάβες (έλκη) του εντέρου. Ο έλεγχος συμπληρώνεται με εντερόκλυση με βάριο ή μαγνητική εντερόκλυση που αναδεικνύουν κυρίως τις στενώσεις του λεπτού εντέρου. Αν δεν υπάρχει σημαντική στένωση, μπορεί να γίνει εξέταση του λεπτού εντέρου με βιντεοκάψουλα, η οποία δείχνει καλύτερα τα μικρά έλκη.
Σε ορισμένους ασθενείς με νόσο Crohn, ανάλογα με τα συμπτώματά τους μπορεί να χρειάζεται αξονική τομογραφία κοιλίας ή μαγνητική συριγγογραφία. Οπωσδήποτε, είναι απαραίτητες γενικές εξετάσεις αίματος, βιοχημικές εξετάσεις ήπατος, σίδηρος ορού, ταχύτητα καθιζήσεως ερυθρών και CRP.
Ποιες είναι οι επιπλοκές από τα ΙΦΝΕ;
Οι ασθενείς με ΙΦΝΕ μπορεί να παρουσιάσουν τοπικές επιπλοκές από το έντερο, όπως συρίγγια ή στενώσεις στην νόσο Crohn. Τόσο στην ελκώδη κολίτιδα όσο και στην νόσο Crohn μπορεί να υπάρχουν κλινικές εκδηλώσεις και από άλλα όργανα όπως αρθρίτιδα, φλεγμονή στο μάτι, άφθες στο βλεννογόνο του στόματος, δερματικά εξανθήματα, λιθίαση των νεφρών ή ειδικά νοσήματα ήπατος όπως η αυτοάνοση ηπατίτιδα και η σκληρυντική χολαγγειϊτιδα.
Τι περιλαμβάνει η θεραπεία των ΙΦΝΕ;
Τα ΙΦΝΕ είναι χρόνια νοσήματα με εξάρσεις και υφέσεις. Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:
•    Κατάλληλη δίαιτα
•    Προσαρμογή τρόπου ζωής (διαβίωσης)
•    Αποφυγή λήψης μη αναγκαίων φαρμάκων
•    Θεραπεία με ειδικά φάρμακα
•    Χειρουργική θεραπεία
Οι ασθενείς με ήπια νόσο ή νόσο σε μακροχρόνια ύφεση, δηλαδή χωρίς συμπτώματα, με φυσιολογικές γενικές εξετάσεις και ανενεργό νόσο κατά την ενδοσκόπηση μπορεί να μη λαμβάνουν θεραπεία. Όμως οι περισσότεροι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν ειδική θεραπευτική αγωγή, κατάλληλα προσαρμοσμένη για τη βαρύτητα της νόσου, ώστε η νόσος να υποχωρήσει και να παραμείνει σε ύφεση.
Δίαιτα
Έχουν διατυπωθεί αρκετές θεωρίες που προσπάθησαν να συσχετίσουν αιτιολογικά διαιτητικούς παράγοντες (κυρίως κατάχρηση ζάχαρης και γλυκών) με την εκδήλωση των ΙΦΝΕ. Οι απόψεις όμως αυτές δεν έχουν επαρκή στοιχεία και αμφισβητούνται.
Γενικά, οι ασθενείς πρέπει να ακολουθούν υγιεινή διατροφή, κατά προτίμηση μεσογειακού τύπου δίαιτα, χωρίς καρυκεύματα (πιπέρι, κάρυ).Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό, είναι ότι η δίαιτα δεν επηρεάζει την πορεία της νόσου, ούτε επιδεινώνει τη φλεγμονή του εντέρου, ακόμα και όταν η νόσος είναι σε παρόξυνση.
Όταν η νόσος είναι σε έξαρση (διάρροιες), ο ασθενής πρέπει να αποφεύγει τα λαχανικά και τα φρούτα, τα όσπρια, τις πατάτες, το γάλα και τα παγωτά. Μπορεί να φάει κρέας, κοτόπουλο ή ψάρι ελαφρά μαγειρεμένα, με ρύζι ή ζυμαρικά. Όταν η νόσος είναι σε ύφεση, η δίαιτα είναι ελεύθερη.
Σε ενεργό νόσο Crohn είναι απαραίτητη η εκτίμηση από τον θεράποντα γιατρό των διαιτητικών αναγκών του ασθενούς και η χορήγηση κατάλληλης δίαιτας και συμπληρωμάτων διατροφής, ώστε ο ασθενής να μην παρουσιάζει υποθρεψία. Οι ασθενείς με σημαντικού βαθμού στένωση του τελικού ειλεού, πρέπει να αποφεύγουν τους ξηρούς καρπούς, τα φρούτα με σπόρους και τα λαχανικά.
Αν ο ασθενής λαμβάνει κορτικοειδή (κορτιζόνη) είναι απαραίτητη η ανάλατη δίαιτα.
Προσαρμογή τρόπου διαβίωσης
Στη νόσο Crohn συνιστάται η διακοπή καπνίσματος, γιατί έχει συσχετισθεί με εξάρσεις της νόσου. Οι ασθενείς που λαμβάνουν κορτιζόνη πρέπει να από-φεύγουν την έντονη σωματική κόπωση και την έκθεση για στον ήλιο πολλή ώρα. Επίσης πρέπει να προσαρμόσουν τις εργασιακές και οικογενειακές τους συνθήκες, ώστε να από-φεύγουν την έντονη ψυχική καταπόνηση (stress).
Αποφυγή λήψεως μη αναγκαίων φαρμάκων
Ένα σημαντικό στοιχείο είναι ότι οι ασθενείς πρέπει να έχουν καλή επαφή με τον θεράποντα ιατρό τους και να τον συμβουλεύονται για τυχόν χορήγηση φαρμάκων από άλλους γιατρούς, π.χ. αντιβιοτικά. Απαγορεύεται η χρήση αντιφλεγμονώδων φαρμάκων (ασπιρίνη, πονστάν) γιατί προκαλούν έξαρση ή υποτροπή της νόσου.
Θεραπεία με ειδικά φάρμακα
Ο σκοπός της θεραπείας είναι να υποχωρήσει η φλεγμονή του εντέρου και να βελτιωθεί η γενική κατάσταση του ασθενούς. Αρκετοί τύποι φαρμάκων, μόνα τους ή σε συνδυασμό, μπορεί να επιτύχουν αυτό το αποτέλεσμα. Τα φάρμακα αυτά είναι η σουλφασαλαζίνη και τα νεότερα παράγωγα της (5-ASA) (εμπορικά ονόματα Salofalk, Asacol, Pentasa) που χορηγούνται σε χάπια, υποκλυσμούς ή υπόθετα.
Όταν η νόσος είναι σε έξαρση, η θεραπεία περιλαμβάνει κορτιζόνη (Presolon) σε δόσεις και χρονική διάρκεια που καθορίζει ο θεράποντας γιατρός. Σε ορισμένους ασθενείς για να διατηρηθεί η νόσος σε ύφεση είναι απαραίτητη η θεραπεία με ανοσοκατασταλτικά φάρμακα όπως η Αζαθιοπρίνη ή η 6-μερκαπλοπουρίνη. Η δράση  των φαρμάκων αυτών αρχίζει μετά από 2-3 μήνες και γι'; αυτό είναι απαραίτητο να χορηγείται παράλληλα κορτιζόνη για το διάστημα αυτό. Σε ορισμένους ασθενείς με νόσο Crohn και συρίγγια μπορεί να χορηγηθούν αντιβιοτικά όπως μετρονιδαζόλη και σιπροφλοξασίνη.
Τα τελευταία 5 χρόνια, μία νέα ομάδα φαρμάκων, οι λεγόμενοι βιολογικοί παράγοντες, έχουν χρησιμοποιηθεί για την θεραπεία των ΙΦΝΕ που είναι ανθεκτικές στις άλλες θεραπείες. Τα φάρμακα αυτά, χορηγούνται είτε ενδοφλέβια (infliximab, κάθε 2 μήνες), είτε υποδόρροια (adalimumab κάθε δεύτερη εβδομάδα) και έχουν αποτέλεσμα στο 70% περίπου των ασθενών που δεν απαντούν στις άλλες θεραπείες.
Επειδή τα φάρμακα αυτά είναι ισχυρά ανοσοκατασταλτικά, δηλαδή μειώνουν την άμυνα του οργανισμού στις λοιμώξεις (π.χ. φυματίωση), ενώ μπορεί να έχουν σοβαρές παρενέργειες από το νευρικό σύστημα, είναι απαραίτητη η στενή παρακολούθηση των ασθενών κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Χειρουργική θεραπεία
Στη νόσο Crohn πρέπει να αποφεύγονται οι εκτομές τμημάτων λεπτού εντέρου ως θεραπευτικό μέσο. Όμως  εκτιμάται ότι 30% των ασθενών θα χρειασθεί χειρουργική θεραπεία για συρίγγια ή αποστήματα ή για σημαντική στένωση του λεπτού εντέρου (τελικού ειλεού) που προκαλεί επεισόδια ατελούς ειλεού. Αν η στένωση εντοπίζεται στο τελικό ειλεό και έχει μήκος μικρότερο από 10 εκ. μπορεί να γίνει και ενδοσκοπική διαστολή της στένωσης για να αποφύγει ο ασθενείς την εγχείρηση.
Στην ελκώδη κολίτιδα η χειρουργική θεραπεία μπορεί να είναι αναγκαία στο 25% των ασθενών με εκτεταμένη νόσο που δεν απαντά σε καμία φαρμακευτική θεραπεία ή σε ασθενείς που μετά από 10 τουλάχιστον χρόνια θεραπείας παρουσιάζουν προκαρκινικές βλάβες στις βιοψίες. Στους ασθενείς αυτούς η χειρουργική θεραπεία είναι ολική κολεκτομή, δηλαδή αφαίρεση όλου του παχέος εντέρου και τη δημιουργία σάκου από λεπτό έντερο (pouch) που αναστομώνεται στον πρωκτό. Με την ολική κολεκτομή ο ασθενής απαλλάσσεται από τη νόσο.

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ
Πάτρα
Σάββατο 16 Σεπτεμβρίου 2017
afisa ifne patra teliki small

Για το πρόγραμμα πιέστε εδώ...


2017 07 08


Mouwasat Medical Services
Προσλήψεις Ιατρών 24-26 Μαϊου 2017

Πληροφορίες εδώ...


ΗΜΕΡΙΔΑ

Afissa IFNE Diaitologoi 2017 03 final

Για το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ πιέστε εδώ...

Για να δείτε τις ομιλίες πιέστε εδώ...

18 ΜΑΡΤΙΟΥ 2017

ΑΘΗΝΑ

Ξενοδοχείο Royal Olympic


ECCO 17


EFCCA - ECCO κατευθυντήριες οδηγίες για ασθενείς με ΙΦΝΕ

16ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

16 PS small 1

9-11 ΙΟΥΝΙΟΥ 2017

ΝΑΥΠΛΙΟ

Ξενοδοχείο Amalia

Για το ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ πιέστε εδώ...

Για το site του συνεδρίου εδώ...

ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΓΙΑ ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΜΕ ΛΕΩΦΟΡΙΟ